Wat zijn de mogelijkheden voor verduurzaming van de binnenvaart?

Duurzaamheid is momenteel een van de belangrijkste opgaven voor de logistiek. In alle modaliteiten worden daarom nu stappen gezet richting zero-emissie vervoer. In de binnenvaart wordt hierbij naar verschillende oplossingen gekeken, waarbij vooral wordt ingezet op elektrisch, maar ook op waterstof in combinatie met brandstofcellen. Binnen deze twee opties zijn er ook nog eens veel verschillende opties mogelijk. Een schip kan bijvoorbeeld worden uitgerust met een groot accupakket dat tussentijds vanaf de wal wordt opgeladen. Een andere mogelijkheid is echter om de accu’s op te slaan in containers en op wissellocaties lege containers door volle te verwisselen. Momenteel wordt er in verschillende pilots geëxperimenteerd met verschillende concepten. Op basis van deze pilots kan duidelijk worden welke opties de meest veelbelovende zijn.

Welke rol speelt TNO in de ontwikkeling hiervan?

TNO doet veel onderzoek naar de mogelijkheid van zero-emissie logistiek, zowel voor het wegvervoer als voor de scheepvaart. Allereerst doen wij dit door middel van fundamentele ontwikkeling van aandrijflijnen op batterijen of brandstofcellen in ons testlab in Helmond. Daarnaast ontwikkelen wij scenario’s rondom de implementatie van nieuwe brandstoffen, waarin we kijken naar de manier waarop de brandstof op een schone manier wordt opgewekt en hoe deze het beste aan boord van een schip kan worden gebracht. Tot slot werken wij mee in pilots om ervaring op te doen met zero-emissie scheepvaart in de praktijk.

Er wordt gesproken over een aantal studies die door TNO wordt uitgevoerd. Welke zijn dat en wat is de stand van zaken?

Wij werken aan verschillende studies op dit vlak. Dit betreft onder meer een studie naar de mogelijkheid om transport tussen Alphen aan den Rijn en Rotterdam en Antwerpen elektrisch of op waterstof te laten varen. Daarnaast werkt TNO met een aantal partners samen om vervoer op de grachten in Amsterdam op waterstof mogelijk te maken. Ook in de zeevaart zijn wij actief. Zo werken we in het project Green Maritime Methanol samen met 25 partners aan de mogelijkheid om zeeschepen op methanol te laten varen.

Wanneer zijn er resultaten van de onderzoeken te verwachten?

De hierboven genoemde projecten worden grotendeels dit jaar afgerond. Daarnaast komen er op dit moment doorlopend studies met eerste resultaten naar buiten. Er is bijzonder veel aandacht voor dit thema, mede ook door de urgentie die vanuit de Europese Green Deal wordt gegeven. Hierin wordt ook gesteld dat er meer vervoerd moet worden over onze waterwegen, om de klimaatdoelen te ondersteunen.

Welke technologieën zijn er om de huidige uitstoot bij binnenvaartschepen te verminderen? Worden deze al toegepast? En met welk resultaat?

Naast inzet van zero-emissie schepen is nog veel winst te behalen rondom het slim uitwisselen van data, bijvoorbeeld om hiermee de beladingsgraad van schepen te vergroten.

Is er overleg met andere Europese landen, bijvoorbeeld inzake de Rijn?

De CCNR is een belangrijk orgaan op dit vlak. Zij werken aan regelgeving om de implementatie van zero-emissie mogelijk te maken.

Als de Nederlandse vloot schoner is, wat betekent dit voor onder buitenlandse vlag varende schepen?

Ook in andere Europese landen is er een sterke tendens naar inzet van duurzaam transport. Dit zie je bijvoorbeeld zoals eerdergenoemd ook terug in de nieuwe Europese Green Deal.

Met welke partijen wordt door TNO samengewerkt? En hoe verloopt deze samenwerking?

TNO werkt heel intensief samen met verschillende partners, uiteenlopend van andere kennispartners – zoals Marin, TU Delft en EICB – en industriepartners tot vervoerders, havenbedrijven en overheden, zowel in Nederland als internationaal. Ook bij onze partners zien we een hele grote drive om grote stappen te maken richting een duurzame binnenvaart.

Jorrit Harmsen: