De lading was afkomstig van de bulkcarrier ‘Smarta’ en werd in de haven van Amsterdam overgeslagen op het binnenvaartschip. De pellets bleken te zijn behandeld met het ontsmettingsmiddel fosfine (rattengif), maar de concentratie daarvan was veel te hoog. Beide schippers zijn daardoor ernstig ziek geworden en acuut overgebracht naar het ziekenhuis, waar ze geruime tijd moesten verblijven. Hoewel het incident al begin december plaatsvond, werd zelfs in januari nog een te hoge lading fosfine gemeten in de roef en lading van de ‘Fox’. Ook diverse andere schippers hebben de vergiftigde lading aan boord gehad. Volgens Fluitsma, zelf ook schipper, is dat een signaal dat het met de regelgeving voor dergelijke goederen niet goed zit.

Waar wringt de schoen volgens u?

We zien dat er bij de regels voor het afhandelen van lading in zeeschepen die in het buitenland behandeld zijn met ontsmettingsmiddelen, nauwelijks aandacht is voor binnenvaartschippers. Er wordt wel gekeken naar de veiligheid van het personeel van het zeeschip en de losinstallatie, maar niet naar schippers. Als we kijken naar de regels, zien we bijvoorbeeld dat de schippers nergens worden geïnformeerd over de giftigheid van hun lading die ze aan boord hebben. Het lijkt ons echter niet meer dan redelijk dat ook binnenschippers informatie krijgen nadat er metingen zijn gedaan. Dan zijn ze in ieder geval gewaarschuwd. Als ze dan toch klachten krijgen, kunnen hulpverleners sneller een link leggen met de lading en denken ze niet aan griep of een koolmonoxidevergiftiging. Dit is bij de twee getroffen schippers van de ‘Fox’ namelijk wel gebeurd. Pas later is duidelijk geworden dat de oorzaak zat in de giftige lading. Wat ons ook verontrust, is dat volgens de regels op een zeeschip alleen maar op één meter diepte hoeft te worden gemeten. Maar zo’n schip is veel dieper. Wat als er op de bodem een verhoogde concentratie gif aanwezig is? Wordt dit dan geconstateerd? En wat als er lading uit verschillende ruimen wordt overgeslagen? Zijn de controles dan ook afdoende?

Is er in de sector veel onrust ontstaan door dit voorval?

Onder schippers die veevoer en graanproducten vervoeren, is er absoluut onrust ontstaan. Dat is ook niet meer dan logisch. Zeker ook omdat het nu zo stil blijft en er niet gerept wordt over maatregelen die zo’n situatie in de toekomst moeten voorkomen. We horen van diverse kanten dat er bij het incident met de ‘Fox’, en ook bij de andere betrokken binnenvaartschepen, veel fout moet zijn gegaan. We schrikken dan ook dat er berichten komen vanuit de haven van Amsterdam dat er aan de procedures niets is veranderd. Wij wachten daarom ongeduldig op de resultaten van het onderzoek van de Inspectie SZW naar hoe dit allemaal heeft kunnen gebeuren en vooral ook hoe dergelijke incidenten in de toekomst kunnen worden voorkomen.

Zouden binnenschippers misschien zelf meetapparatuur aan boord moeten hebben?

We hebben gehoord dat er voorstellen liggen om meetapparatuur voor giftige stoffen verplicht te stellen. Die apparaten zouden bijvoorbeeld moeten gaan piepen als er een giftige lading aan boord is. Ook overwegen sommige schippers al uit zichzelf om meters te installeren. Een begrijpelijke reactie, omdat iedereen natuurlijk zoveel mogelijk veiligheid wil voor zichzelf, het gezin en de medewerkers. Maar tegelijkertijd horen we van experts dat hier nog veel haken en ogen aan zitten. Welk gif moet gemeten worden en hoe moet je dat doen? Experts hebben hier een jarenlange opleiding voor gevolgd. Hier schuilt dus het risico van schijnveiligheid. Tevens is er het gevaar van verplaatsing van verantwoordelijkheid. Want wie is er schuldig als het misgaat? Wil je als schipper de verantwoordelijkheid op je nemen en wat zijn daar de consequenties van? Volgens ons ligt die verantwoordelijkheid primair bij de verlader, die moet zorgdragen voor veilig te vervoeren goederen. Tevens dient zich een volgend dilemma aan. Wat ga je namelijk doen als je een te hoge waarde constateert? Misschien moet dan de overslag van goederen vanuit het zeeschip worden stilgelegd. Dan kun je een schadeclaim aan je broek krijgen.

Bij het informeren over het gebruik van meetapparatuur ligt misschien ook een schone taak voor jullie, als schippersvereniging?

Wij zijn inderdaad bezig om meer informatie te achterhalen omtrent de meetapparatuur. We willen dit dan ook uitgebreid aan bod laten komen tijdens de voorjaarsvergadering in maart.

Sunniva Fluitsma: