Varend ontgassen door schepen is nodig omdat na het lossen van een vloeibare lading altijd een geringe hoeveelheid restlading achterblijft. Op weg naar de plaats waar het schip opnieuw gaat laden, worden daarom de ladingtanks met ventilatoren doorgeblazen om deze laatste resten te laten verdampen en te verwijderen. Daardoor belanden er schadelijke stoffen in de atmosfeer.

Sinds april van dit jaar mag er niet meer varend ontgast worden in dichtbevolkte gebieden en nabij sluizen en bruggen. Daarnaast zal vanaf 2020 gefaseerd worden toegewerkt naar een totaalverbod op varend ontgassen in 2024.

Toezichtsactie

De verkennende toezichtsactie heeft volgens de minister het doel om de sector bewust te maken van de consequenties van de invulling van het begrip ‘dichtbevolkt’ én het verbod op ontgassen dat gefaseerd wordt opgelegd.

De toezichtsactie wordt uitgevoerd in samenwerking met Rijkswaterstaat en maakt gebruik van nieuwe toezichttechnieken zoals drones, e-noses (elektrische neuzen) en specifieke camera’s om te testen in hoeverre deze technieken bruikbaar zijn bij toekomstige handhavingsacties. Op basis van de ervaringen die met deze verkennende actie zijn opgedaan, zal de ILT haar toezicht op varend ontgassen definitief inrichten.

‘De ILT heeft op basis van onder andere waarnemingen van omgevingsdiensten een analyse uitgevoerd van de locaties waar actueel de meeste ontgassingen plaatsvinden. Op basis van de CBS-informatie is in kaart gebracht waar in Nederland langs de waterwegen dichtbevolkte gebieden zijn’, licht Van Nieuwenhuizen toe. Op onderstaande kaart zijn de routes weergegeven waar nog varend ontgast mag worden.

kaart Varend Ontgassen

Op de corridor Amsterdam-Rotterdam-Antwerpen wordt de grootste stroom gevaarlijke goederen vervoerd. Op dat traject vinden ook de meeste ontgassingen plaats. De zwaartepunten van de ontgassingen liggen nabij de laad-, en losfaciliteiten in Amsterdam, Rotterdam en Antwerpen. De gebruikelijke vaarroutes als de Lek, het Amsterdam-Rijnkanaal en de Oude Maas nabij Rotterdam en Amsterdam worden nog frequent gebruikt om te ontgassen.

Alternatieve locaties

‘Deze vaarroutes zijn ongeschikt, op basis van de hoge bevolkingsdichtheid en door het ontbreken van langere aaneengesloten trajecten waar ontgast kan worden’, meldt het ministerie. Alternatieven om te ontgassen moeten gevonden worden bij ontgassingslocaties in Amsterdam en Rotterdam, bij de verwerkingsinstallatie voor dampvormige restlading in Moerdijk en bij nog in te richten ontgassingslocaties of op de groen gemarkeerde vaarwegen van bovenstaande kaart.

Gebieden met minder dan tweehonderd inwoners per hectare, binnen vijfhonderd meter van de vaarweg, zijn aangemerkt als minder dichtbevolkt gebied. Voor deze gebieden moet de uitwerking van de definitie van dichtbevolkt nog nader worden gespecificeerd.

Dichtbevolkt

‘Na de zomer zal een overleg met de Taskforce Varend Ontgassen plaatsvinden om te bespreken hoe een realistisch verbod op varend ontgassen kan worden vormgegeven’, kondigt Van Nieuwenhuizen aan. ‘Na dit overleg en op basis van de verkennende toezichtsactie varend ontgassen in het najaar, bepaal ik definitief bij welk inwoneraantal sprake is van een dichtbevolkt gebied. Gebieden met meer dan tweehonderd inwoners per hectare binnen vijfhonderd meter van de vaarweg kunnen als dichtbevolkt worden beschouwd.’

Omdat ontgassingen een aantal uren in beslag nemen, is een langere aaneengesloten vaarweg waar ontgast kan worden noodzakelijk. Langere aaneengesloten trajecten zijn op basis van de bevolkingsdichtheid in Nederland slechts beperkt beschikbaar en liggen voor een belangrijk deel buiten de hoofdcorridor Amsterdam-Rotterdam-Antwerpen waarop tot nu toe voornamelijk
varend ontgast wordt.

Totaalverbod

Het verbod komt voort uit het CDNI-verdrag en wordt vanaf 2020 (na ratificatie door Duitsland en Zwitserland) gefaseerd ingevoerd, toewerkend naar een totaalverbod op varend ontgassen in 2024. Daarom zal met de sector verkend worden welke ontgassingsfaciliteiten er op korte termijn en op welke locaties gewenst zijn om te kunnen voldoen aan de wettelijke eis dat ontgassen niet toegestaan is in dichtbevolkte gebieden.

Van Nieuwenhuizen: ‘Ik streef ernaar het varend ontgassen zo snel als mogelijk te beëindigen. In samenwerking met de Taskforce Varend Ontgassen werk ik aan het realiseren van voldoende capaciteit in daarvoor geschikte verwerkings- of terugwininstallaties. Dit zal na de zomer worden besproken tijdens het overleg met de Taskforce.’