Onderdeel van de afspraken is dat er een duurzaamheidslabel komt voor binnenvaartschepen. Schippers kunnen daarmee in de toekomst bijvoorbeeld korting krijgen op de havengelden en het label gebruiken voor de financiering voor hun schip. Van Nieuwenhuizen stelt vijftien miljoen euro beschikbaar voor de binnenvaartsector om innovaties te stimuleren. De subsidieregeling zal onder meer worden ingezet voor de aanschaf van schone motoren.

Zeevaart

De partijen hebben ook afspraken gemaakt voor de verduurzaming van de zeevaart. Ze willen de komst van emissieloze schepen bespoedigen, aldus de minister. De sector gaat zich onder meer inspannen voor de introductie van een schip met emissieloze aandrijving in 2030. De Rijksrederij wil daar als eerste klant een belangrijke rol in spelen. Voor onderzoek naar nieuwe technieken voor verduurzaming van de zeevaart trekt de minister vijf miljoen euro uit.

In de Green Deal, waarbij ook de ministeries van Economische Zaken en Defensie zijn betrokken, hebben de partijen concrete doelstellingen opgenomen voor beide sectoren. De binnenvaart moet in 2030 minimaal 40% minder CO2 uitstoten en in 2050 nagenoeg klimaatneutraal zijn. Voor de zeevaart wordt het streefcijfer 70% minder uitstoot in 2050.

Systeemsprong

Minister Van Nieuwenhuizen spreekt van ‘een systeemsprong waarbij schepen in de toekomst niets meer uitstoten en de scheepvaart volledig energieneutraal is’. Volgens haar is Nederland dat als maritieme natie ook aan zijn stand verplicht: ‘Het is goed voor de concurrentiekracht van de sector en daarmee voor ons land’. Het Rijk en de sector gaan een taskforce oprichten, die uitwerking en de voortgang van de afspraken uit de Green Deal moet gaan bewaken.

Nederland gaat zich verder in internationaal verband hardmaken voor een Europees verduurzamingsfonds voor de binnenvaart en voor een mondiale brandstofheffing voor de zeevaart. In overleg met de banken wordt gekeken naar nieuwe financieringsmodellen voor verduurzaming van de sector. Met kennisinstellingen wordt ook meer onderzoek in gang gezet voor elektrisch aangedreven motoren, aldus IenM.

Groene boterham

Directeur Annet Koster van de redersvereniging KVNR noemt de Green Deal een mogelijkheid ‘om een groene boterham te kunnen verdienen, waarbij economie en ecologie hand in hand gaan’. Directeur Roel de Graaf van Netherlands Maritime Technology noemt het ‘geweldig dat we een ambitieus pakket aan maatregelen vanuit de sector en vanuit de overheid hebben kunnen afspreken’. Volgens hem ‘komt de verduurzaming van de sector echt in een stroomversnelling. Wij zijn blij dat deze maritieme Green Deal ambitie en commitment toont van alle betrokken partijen.’

North Sea Port (NSP), beheerder van de Zeeuwse havens en Gent, laat weten ook de schouders onder de Green Deal-ambities te zetten. Zo wil de havenbeheerder mobiele en vaste walstroom voor zeeschepen gaan ontwikkelen. Ook geeft North Sea Port kortingen op haventarieven voor schone zeeschepen. Wat binnenvaart betreft, kan het gebruik van biobrandstoffen op korte termijn leiden tot een verdere reductie van de CO2-uitstoot, aldus NSP.

Containervervoer

De havenbeheerder stelt dat meer dan de helft van de lading van de NSP-havens via binnenvaart wordt aan- en afgevoerd en omschrijft zich daarmee als ‘een uitzonderlijke duurzame propositie’. Daarbij wil het havenbedrijf zich ook meer richten op containervervoer. ‘Met deze Green Deal sluit de haven zich aan bij het nog aantrekkelijker maken van containervervoer met binnenvaartschepen.’ Voorzitter Nederland Maritiem Land Rob Verkerk zegt te hopen dat het ministerie van Defensie en de Rijksrederij zijn rol als launching customer gaat waarmaken.

De binnenvaartorganisatie Algemeene Schippers Vereeniging (ASV) heeft de onderhandelingstafel over de Green Deal echter enige tijd geleden verlaten uit onvrede over de vergroeningsdruk. ‘Wij tekenen niet. Dus als er al getekend wordt, dan is dat niet met de uitvoerende partij: de schippers’, zegt woordvoerder Sunniva Fluitsma.

‘De zeevaart heeft zo ongeveer vijftig jaar uitstel gekregen van vergroeningsmaatregelen, omdat er wereldwijd geen animo voor is. Ook het spoor is voorlopig vrijgesteld. Waarom moet de binnenvaart dan nu al vergroenen? Alsof wij wel geld hebben… En bovendien vervuilen wij bijna niet. Wij hebben al een heel lage CO2-uitstoot. Wij moeten een enorme investering doen in motoren die er nog niet eens zijn. Het is allemaal niet erg geloofwaardig wat de minister wil.’

Optimistisch

De minister bleef in de Kamer echter optimistisch: ‘We naderen elkaar. Ik heb goede hoop dat de deals er komen. We proberen samen op te trekken. En ja, als ik een grote zak geld had zou ik meer kunnen, maar die heb ik niet. Het moet voor iedereen wel haalbaar en betaalbaar zijn, dat is het uitgangspunt.’

Ook Koninklijke BLN Schuttevaer, Centraal Bureau voor de Rijn en Binnenvaart en Nederlandse Vereniging van Binnenhavens hebben het akkoord met de overheid ondertekend. Vorige week dreigden ze nog van de onderhandelingstafel weg te lopen omdat ze vonden dat de minister met geld over de brug moest komen.