In november 2017 maakte Reporter Radio een uitzending over de vergroening van de binnenvaart. Daaruit bleek dat veel eisen onduidelijk waren, er geen rekening werd gehouden met de levensduur van scheepsmotoren, er geen financieringsfonds is en een methode die vanuit de sector zelf kwam om de feitelijke uitstoot te meten (‘meten aan de pijp’) geen steun kreeg.

Motie zonder resultaat

Naar aanleiding van die uitzending diende D66-Tweede Kamerlid Sienot een motie in die met meerderheid van stemmen werd aangenomen. Maar een jaar later blijkt dat er niets van die motie terecht is gekomen. In de terugblik werd gesproken met Hans Hulsker (PTC), Sunniva Fluitsma (ASV), Erwin Tijssen (Koninklijke BLN-Schuttevaer) en Tweede Kamerlid Schonis. Beide uitzendingen zijn terug te luisteren.

De Particuliere Transport Coöperatie (PTC) heeft twee schepen varen waarop de uitstoot en het brandstofverbruik continu worden geregistreerd. Dat gebeurt via speciaal ontwikkelde software die in de stuurhut kan worden afgelezen.

‘Ik kan wel harder gaan draaien, maar ik zie mijn uitstoot omhoog vliegen’, wijst Hans Hulsker, manager milieu bij de PTC, naar het scherm in de stuurhut van de ‘Hendrika’. ‘En ik ga eigenlijk niks sneller, dus laten we gewoon wat rustiger doen. Beter voor m’n portemonnee én voor het milieu. Het slimme van dit systeem is dat, waar je ook bent, je real time kunt meten en direct kunt zien wat het schip uitstoot. Het belang daarvan is dat we voor dit oudere schip kunnen aantonen dat we voldoen aan de nieuwste norm, CCR2.’

Verbod

Voor schepen die in 2025 niet aan de CCR2-norm kunnen voldoen, is de consequentie dat ze de haven van Rotterdam en wellicht ook die van Amsterdam en Nijmegen niet meer in mogen. Hulsker: ‘Het probleem is dat de oudere schepen daar niet aan kunnen voldoen. Ons pleidooi is dat we daar met meten aan de pijp wel aan kunnen voldoen.’

Vervoerseconoom Bart Kuipers van de Erasmus Universiteit legde voor de radiomicrofoon uit dat 42% van alle tonkilometers in Nederland wordt afgelegd door de binnenvaart en dat met name de agrarische sector en de bouwwereld sterk afhankelijk zijn van vervoer over water. ‘Daarom is het heel belangrijk dat die binnenvaart gefaciliteerd blijft worden, en dat er alles aan wordt gedaan om het voordeel van de binnenvaart – schoon varen – te versterken.’

‘We lopen met alles achter’, zegt Hulsker. ‘De ‘Hendrika’ vaart al vijf jaar met On Board Monitoring – meten aan de pijp. Alleen de overheid heeft nog steeds geen ei gelegd over hoe moet worden gemeten. Wij zitten constant met de overheid aan tafel. Maar ja, ik denk dat de overheid niet wil… Officieel mag je zo lang met een oude motor varen als je wilt. De binnenvaart probeert hier actie te nemen, van joh, wij willen beter en we willen laten zien dat we beter kúnnen. De overheid omzeilt een duidelijk antwoord… Er lopen ook andere pilots, zoals Clinsh met twintig schepen, maar ook die zitten nog steeds niet in de Green Deal, het akkoord met de overheid.’

Stage V

Op CCR2 volgt voor hoofdmotoren per 2020 de volgende norm Stage V. Maar het probleem daarbij is dat er geen motoren voor zijn, legde Hulsker op de radio uit. ‘Het grote probleem zal worden dat de inbouwkosten van Stage V-motoren in bestaande schepen hoger zijn dan de waarde van het schip. Dat is dus niet commercieel haalbaar. Als je er allerlei toeters en bellen omheen bouwt, zouden sommige motoren eraan kunnen voldoen. Maar het gevaar is dat je heel veel oudere schepen kunt afschrijven. Voor de transportcapaciteit raak je die schepen, zeker voor de kleinere wateren, voorgoed kwijt.’

De Algemeene Schippers Vereeniging (ASV) is volgens woordvoerder Sunniva Fluitsma voor meten aan de pijp. ‘Schippers willen heel graag vergroenen, maar dat moet wel kunnen’, zei ze. Ook Erwin Tijssen van BLN ziet met meten aan de pijp mogelijkheden om de binnenvaart te vergroenen. ‘Maar in de Green Deal is daar nog steeds niets over opgenomen’, stelde hij in het radioprogramma.

Nieuwe deadline

D66-Kamerlid Schonis noemde het ‘geen goed nieuws’ dat er nog niets is gedaan met de motie van zijn collega van vorig jaar. ‘Het is nog niet gelukt. We hebben nu met de minister een nieuwe deadline vastgesteld. Ze moet nu wel leveren, want we kunnen niet blijven uitstellen. In de teksten van de Green Deal staat nog niet dat je mag meten aan de pijp. Daar is de motie wel voor aangenomen.’

Schonis weet zich daarin nog onverminderd gesteund door CDA-Kamerlid Maurits von Martels. Ook Provinciale Staten van Overijssel hebben de verantwoordelijk gedeputeerde opdracht gegeven bij de minister aandacht te vragen voor meten aan de pijp.

Niet vóór juni

Het project ‘Meten aan de pijp’ wordt het komende voorjaar geëvalueerd, liet minister Van Nieuwenhuizen in december nog aan de Tweede Kamer weten. Pas daarna wil de minister kijken in hoeverre dit onderdeel kan worden van de Green Deal. De Green Deal binnenvaart wordt volgens haar niet vóór juni 2019 ondertekend.

Hans Hulsker (PTC) zei in de radio-uitzending er nog steeds vertrouwen in te hebben, maar intussen is zijn organisatie al bezig met een volgende stap: varen op waterstof met een bestaand schip. ‘Als we dan toch gaan investeren, laten we het dan helemaal positief doen. Want waterstof is wat we écht willen.’