Dat was een van de conclusies van een congres over verduurzaming van de binnenvaart. Op het eerste gezicht lijkt dat een boude stelling. Het aandeel van de binnenvaart in de gehele CO2-uitstoot van de transportsector in Nederland is slechts 5%, terwijl het binnenvaartaandeel in de Nederlandse vervoersprestatie 35% bedraagt. Toch is het een reële waarschuwing.

Er gaat wereldwijd veel meer geld en aandacht naar verduurzaming van vrachtwagens dan naar verduurzaming van binnenschepen. De modaliteit wegvervoer is niet alleen veel groter, maar ook zichtbaarder voor investeerders en burgers. Er wordt volop getest met elektrische vrachtwagens, zowel op batterijen als op waterstof.

Steden zijn bezig met de invoering van zero emissie-zones, wat de innovatie zal versnellen. Als we ervan uitgaan dat de nieuwe schone technieken binnen 10 jaar gemeengoed zijn, gaat de binnenvaart het erg lastig krijgen om het predicaat ‘duurzaam’ te behouden bij verladers.

Een binnenschip gaat vijftig jaar mee. Omdat de exploitatie ervan meestal geen goudmijn is, bedraagt de investeringshorizon van binnenvaartondernemers ongeveer die periode. Een schip dat nu wordt gebouwd, moet dus (financieel) meegaan tot 2070. Terwijl het CO2-probleem binnen tien tot dertig jaar opgelost dient te zijn.

De zero emissie-techniek moet weliswaar nog verder ontwikkeld worden, maar dat kan snel gaan. De vraag is of je nu nog in een nieuw conventioneel schip moet investeren, dat misschien over twintig jaar niet meer ingezet mag worden omdat het op fossiele brandstoffen vaart.

Een business case om je schip dan via retrofit om te bouwen naar zero emissie, is nu nog niet te maken. Als het überhaupt al mogelijk is. En aangezien het kleine Nederland in Europa verreweg het meeste aantal binnenvaartschepen heeft, kun je de vloot tegen die tijd waarschijnlijk ook niet aan het buitenland verkopen.

Vrachtwagens worden daarentegen veel sneller vervangen. Zodra de zero emissie-techniek voor die modaliteit op grote schaal beschikbaar is, is het wegvervoer enkele jaren later waarschijnlijk al volledig duurzaam. Terwijl de binnenvaartsector daar tientallen jaren over zal doen.

Transport per binnenschip is altijd energiezuiniger dan via vrachtwagens, omdat het schip meer lading per keer vervoert. Maar zodra verladers goede sier willen maken door in hun opdrachten zero emissie-vervoer te eisen, bijvoorbeeld om hun eigen co2-voetafdruk te verlagen, speelt dat geen rol meer. Als het wegvervoer de innovatiestrijd wint, zou er wel eens steeds meer een ‘reverse modal shift’ op kunnen treden. Het is te hopen dat er snel een ‘Elon Musk voor de binnenvaart’ opstaat.

Bron foto: PortLiner/Omega Architects

Lees ook: ‘Containers naar weg bij trage verduurzaming binnenvaart’