Dat Wasser- und Schiffahrtamt, onder wiens toezicht de ramp zich kon voltrekken, laat sinds vrijdag weer rond de honderd schepen per dag richting Zuid-Duitsland toe. Maar wie richting Nederland moet, zal nog zeker twee weken op een houtje moeten bijten. Zo lang houdt de vaarwegbeheerder de afvaart sowieso gestremd, bang als men is voor een nieuwe ramp als een ‘dalvaarder’ de zwavelzuurtanker Waldhof zou rammen.

Niemand weet precies hoeveel schepen er in het vaargebied van de boven-Rijn precies geblokkeerd zijn, maar daar is wel een aardige schatting van te maken. Normaal gesproken zakken elke dag tussen de 50 en de 70 schepen de Rijn langs de Lorelei af. Aangezien het vaarverbod stroomafwaarts nu zijn elfde dag in gaat, moet het totale aantal ergens tussen de 500 en 700 liggen.

Daar komen er de komende weken nog honderden bij. Elk schipper die nu ‘naar boven’ gaat, doet dat immers in de wetenschap dat hij in elk geval voorlopig niet meer terug kan. Na een paar dagen varen heen en weer naar, zeg, Ludwigshaven kan hij achter in de rij aansluiten. Daarmee komt de aanvankelijke opluchting over het, gedeeltelijk, vrijgeven van het ramptraject wel in een iets ander daglicht te staan.

Bovendien is het allerminst zeker dat het vaarverbod tot twee weken beperkt blijft. Mammoet heeft steeds een vier weken durende berging in het vooruitzicht gesteld en de autoriteiten reppen nu van zeker drie weken. Die operatie is gisteren pas echt van start gegaan toen de eerste van de drie kranen aan de Waldhof heeft vastgemaakt. De tweede deed dat vandaag en binnenkort komt de derde erbij.

Dat betekent dus dat West-Europa’s belangrijkste vaarweg pas weer ergens rondom medio februari wordt vrijgegeven. Als de voorspellingen uitkomen tenminste want, zoals een woordvoerder van Mammoet al eerder opmerkte, ‘het kan mee en tegen zitten’. Voor schippers, verladers, transportplanners en wie al niet meer is dat natuurlijk om razend van te worden. Niet alleen verliezen ze elke dag handenvol geld, ze kunnen op geen enkele manier plannen hoe en wanneer de achterstanden en verliezen ingelopen kunnen worden.

Wat voor alle partijen het meeste frustrerend moet zijn, is dat niemand een antwoord op de hamvraag lijkt te kunnen of willen geven: is er tijdens de berging scheepvaartverkeer mogelijk??! De laatste berichten doen het ergste vermoeden: het lijkt erop dat de Rijn weer volledig op slot gaat vanaf het moment dat ook de derde kraan aan het wrak heeft vastgemaakt en het overpompen van de 2.400 ton zwavelzuur gaat beginnen.

Daarmee zou de ramp pas echt compleet zijn. Een stremming van ruim een maand is zonder precedent in de geschiedenis van de Rijnvaart. Wat daarvan de consequenties zijn, laat zich nog moeilijk overzien, maar het staat als een paal boven water dat die zeer ingrijpend zullen zijn. Het vaarverbod van de afgelopen week leidt nu al tot problemen bij tal van producerende bedrijven en die zullen zich de komende weken exponentieel verspreiden.

Het beleid en de communicatie van de WSA tot nu toe stemmen niet vrolijk. Waar het er vorige week nog op leek dat ook de stroomafwaartse vaart geleidelijk hervat zou worden, meldde de dienst vrijdag aan het eind van de werkdag als een donderslag bij heldere hemel en in een gortdroog Amtsbericht dat het vaarverbod in elk geval nog twee weken zou duren. Welgeteld een regel hadden de vaarwegambtenaren er voor over. Enige toelichting vonden ze kennelijk overbodig.

Die kwam pas twee dagen later. Waarschijnlijk na ontstelde (Nederlandse) reacties, kwamen de vaarwegbeheerders met een vijf punten tellende motivering, uiteraard ook vervat in een kille ambtelijke mededeling. Geen wonder dus dat de gedupeerde schippers het bloed van de WSA-Behorde wel kunnen drinken. De scheldpartijen op de ‘idioten van de WSA’ via diverse sites zijn niet van de lucht. Rode draad daarin: ze hebben er de ballen verstand van en een ervaren Nederlandse schipper kan met de nodige voorzorgsmaatregelen best stroomafwaarts langs die verdammte Waldhof.

Dat is natuurlijk maar de vraag. Het is te begrijpen dat de Duitse vaarwegbeheerders geen risico’s meer wensen te nemen met een 2.400 ton zwavelzuur bevattende tijdbom. Alleen jammer dat ze zelf mede verantwoordelijk waren voor het ontstaan van de ramp. En dat ze niet iets beter communiceren. En dat ze zich zo weinig rekenschap lijken te geven van de enorme impact. En dat ze niet iets meer consideratie tonen met de getroffen schippers.

Bekijk de Waldhof hier via een webcam

Rob Mackor