Rootliep maakt er geen geheim van blij te zijn dat het bedrijf eindelijk verlost lijkt te zijn van zijn opstandige aandeelhouder, maar wil van triomfalisme niets weten. ,,Dat vind ik totaal niet relevant. Het is jammer geweest voor Nedlloyd dat we daar zoveel tijd en moeite in hebben moeten steken, want die hadden we beter kunnen besteden. Aan de andere kant moet je dat ook weer niet overdrijven. Het is gelukkig nooit zo geweest dat ik de helft van mijn tijd aan Hagen heb moeten besteden.” Achteraf analyserend stelt Rootliep vast dat Hagen waarschijnlijk twee motieven heeft gehad voor zijn intensieve bemoeienis met Nedlloyd. ,,Ik denk dat hij zich als persoon wat miskend heeft gevoeld als company doctor en dat hij via Nedlloyd zijn kunnen op dat terrein wilde etaleren. In de tweede plaats had het natuurlijk met geld te maken. Niettegenstaande dat wat hij gezegd heeft, was hij uit op korte termijn winst, onder meer door resultaten kunstmatig op te kloppen, terwijl je als raad van bestuur natuurlijk vooral aandacht voor de lange termijn moet hebben en voor de gezamenlijke belangen van aandeelhouders en personeel.” ,,Verder wilde hij dat wij dat we ons op een opportunistischere manier met scheepvaart zouden bezighouden, namelijk kopen en verkopen van schepen als daar winst mee te behalen viel. Dat wijkt principieel af van ons standpunt dat we schepen in de eerste plaats gebruiken om diensten mee te verrichten en niet om mee te speculeren.” Ondanks alle kritiek en regelrechte beledigingen die Hagen de afgelopen jaren aan het adres van Rootliep heeft geuit, beschouwt de laatste de manoeuvres van de Noor niet als meest negatieve ervaring. ,,Dat was het vergaan van de ‘Maassluis’ voor de kust van Algerije begin 1989. Het verlies van mensenlevens en het verloren gaan van het schip hebben een enorme schok in het hele bedrijf teweeggebracht.”

Ander bedrijf

Heel even valt Rootliep uit zijn rol als terugtredend roerganger, die vooral zijn opvolger niet voor de voeten wil lopen: ,,Als ik zo onbescheiden mag zijn, ook onder mijn leiding is Nedlloyd een ander bedrijf geworden”, antwoordt hij op de vraag of Nedlloyd onder de leiding van een relatieve buitenstaander als Berndsen ingrijpend zal veranderen. Hij doelt daarmee op de ombouw binnen de groep van vooral rederij met wat neven-activiteiten tot een concern dat zich zo graag als logistiek dienstverlener profileert, wat vooral gestalte heeft gekregen met de uitbouw van een forse landvervoersorganisatie.

En dat heeft de groep veel meer moeite gekost dan ze zich aanvankelijk had voorgesteld, zo moet Rootliep toegeven. ,,We zijn te ambitieus geweest en we hebben ons verkeken op de problemen die het opbouwen van een Europees vervoers- en distributienetwerk met zich meebrengt”, steekt hij de hand in eigen boezem. Ook erkent Rootliep dat de vaak gekritiseerde overname van Union Transport (inmiddels omgedoopt in Unitrans) Nedlloyd voor onaangename verrassingen heeft gesteld. ,,Kort voor die overname had Union zelf nogal wat acquisities gedaan en die bleken nog niet allemaal even goed in het bedrijf te zijn geabsorbeerd. Dat heeft nogal wat problemen met zich meegebracht, al had het ook het voordeel dat we die onderdelen veel meer naar onze hand hebben kunnen zetten.” Te duur, zoals door de buitenwacht veelvuldig is gesuggereerd, is het bedrijf in elk geval niet geweest, vindt Rootliep. ,,Per saldo hebben we een kleine tweehonderd miljoen gulden betaald. Ik denk persoonlijk niet dat dat duur is.” Het is volgens hem hoe dan ook niet de bedoeling om het bedrijf weer van de hand te doen. ,,Unitrans speelt een centrale rol in onze strategie om ons tot Europese logistiek dienstverlener te ontwikkelen. Verkoop van het bedrijf zou betekenen dat je die strategie het raam uitgooit en dat is uiteraard niet aan de orde.”

Weinig plezier

Feit is dat Nedlloyd tot dusverre weinig plezier aan haar Europese landactiviteiten heeft beleefd. Onderdelen daarvan, zoals Nedlloyd Districentres en Van Gend & Loos doen het heel goed, maar als geheel is deze activiteit wel verbeterd maar nog steeds verlieslatend. Zat ‘het lek’ de afgelopen jaren vooral bij Unitrans, de problemen zitten nu nog bij de Europese wegvervoersorganisatie Nedlloyd Road Cargo (NRC). ,,Het wegtransport van NRC heeft het over het algemeen altijd goed gedaan, maar in de groupage zit nog steeds een groot probleem.” Rootliep wijt de tegenvallende Europese ontwikkelingen ten dele aan het gebrek aan daadkracht van de Europese Commissie. ,,Ik voel me Europeaan in hart en nieren maar over wat er in Brussel gebeurt, kan ik bepaald niet juichen. Ze zijn daar veel te veel met zichzelf bezig en te weinig met externe problemen. Op sommige terreinen heeft de Commissie te veel macht en op andere te weinig. Per saldo moddert ze maar een beetje aan en gebeurt er veel te weinig.” Hij maakt zich daar zo druk over, omdat de strategie van de groep grotendeels steunde op het opengaan van markten en grenzen, oftewel het Europa van 1992. ,,Het is nu 1993 en er is nog steeds weinig gebeurd. De cabotage is nog steeds niet geheel vrijgegeven en in het huidige economische klimaat zal dat er voorlopig ook niet van komen”, stelt hij wat mismoedig vast.

Binnen afzienbare tijd voldoen aan de rendementseis van tien procent op geinvesteerd vermogen of we zullen maatregelen moeten overwegen. Dat was zo ongeveer de boodschap van Rootlieps opvolger Berndsen tijdens de aandeelhoudersvergadering ten aanzien van de groupage-activiteiten. De beurs reageerde positief op deze en andere ferme taal van Berndsen en de vraag rijst derhalve waarom Rootliep niet al in een eerder stadium zelf zo duidelijk is geweest.

,,Die rendementseis werd intern al veel langer gehanteerd, dat was niets nieuws. Na de zeer teleurstellende resultaten vorig jaar en zeker die in het laatste kwartaal vonden we echter dat we dat maar eens duidelijk in het openbaar moesten zeggen. Het is logisch om dat door de nieuwe voorzitter te laten doen, zodat hij zich daarmee duidelijk kon profileren.”

Resultaten

Wie de resultaten van Nedlloyd van de afgelopen zes jaar bij elkaar optelt, komt uit op een negatief cijfer, tenminste als de eenmalige afwaardering van bijna een miljard gulden in 1989 wordt meegeteld. Rootliep doet dat laatste echter af als een ‘papieren verlies’. ,,Ik had de resultaten graag anders gezien. Je moet echter vaststellen dat we het in die periode niet veel slechter of beter hebben gedaan dan vergelijkbare rederijen. Op bepaalde punten hebben we het zelfs beter gedaan, zoals in de cross-trades, die altijd heel belangrijk zijn geweest. In voorgaande jaren is het beleid om diversificatie te zoeken in de energiewinning succesvol gebleken en dat heeft ons door een moeilijke periode in de scheepvaart geloodst. Aangezien wij de noodzakelijke schaal in deze activiteit niet zelf konden bereiken, is deze activiteit in 1991 voor een goede prijs verkocht. Wij concentreren ons de laatste jaren sterk op onze kernactiviteiten, containerscheepvaart en Europees landtransport en distributie.

Rootliep is, zoals gezegd, een typisch Nedlloyd-produkt. Begonnen bij de Maatschappij Nederland, is hij de laatste in de huidige top van Nedlloyd die de fusie van 1970 van een aantal rederijen tot Nederlandse Scheepvaart Unie meemaakte, de voorloper van Nedlloyd. Hij maakte bovendien de scheepvaart-revolutie mee die containerisatie heet en werd daardoor grotendeels gevormd, vooral omdat hij aan de wieg heeft gestaan van Scan-Dutch, een van de eerste consortia op containergebied. Nog steeds vindt hij de opkomst van de container en de enorme gevolgen die dat heeft gehad de boeiendste ontwikkeling uit zijn loopbaan.

Buitenstaander

Opvolger Berndsen heeft een totaal andere achtergrond en wordt de eerste buitenstaander die het Nedlloyd-roer in handen krijgt. In eigen huis bleek geen geschikte opvolger te vinden. ,,In de jaren zeventig hebben we na de reeks van fusies en overnames fors moeten reorganiseren en daarbij is te weinig aan management-ontwikkeling gedaan. We hebben ons geconcentreerd op het afvloeien van mensen en zijn vergeten voldoende nieuwe getalenteerde mensen binnen te halen”, aldus Rootliep.

,,Sinds de jaren tachtig zijn we ertoe overgegaan om jaarlijks tien tot twintig academici in dienst te nemen. Op de lange termijn heeft Nedlloyd daardoor wel voldoende potentieel, maar op dit moment moeten we in de top van de organisatie een gat van een paar jaar overbruggen. Dat zouden we kunnen doen door mensen van rond de veertig rechtstreeks naar de top te laten doorstromen, maar we willen niet het gevaar lopen dat die voortijdig afbranden. Vandaar dus een externe man, hoewel ik denk dat de voorkeur altijd naar een eigen man zou moeten uitgaan. Berndsen zal echter met de blik van een nieuwkomer tegen Nedlloyd aankijken en dat is misschien ook wel eens goed.”

Foto: Rootliep: ‘Te ambitieus geweest met opbouw Europees netwerk’

door ROB MACKOR

Rootliep: ‘Te ambitieus geweest met opbouw Europees netwerk’