Kilometerheffing dreigt op zijspoor te komen

De VVD wees in de aanloop naar de verkiezingen van begin juni de 'andere beprijzing van mobiliteit' voor de komende kabinetsperiode met zoveel woorden van de hand. Daar sloot de PVV van Geert Wilders zich bij aan. Het CDA, dat zelf de plannen van Eurlings afschoot, sluit een vorm van andere beprijzing weliswaar niet uit, maar wekt ook niet de indruk er veel haast mee te willen maken.

De drie partijen zijn door informateur Ruud Lubbers opgeroepen, eerst zonder zijn leiding tot overleg te komen, waarmee ze nu ook zijn begonnen. In de loop van komende week zal ook Lubbers zelf weer actief aan het overleg deelnemen. Er zijn verschillende varianten mogelijk. Zo kan het komen tot een kabinet van VVD, PVV en CDA, dat een krappe meerderheid van 76 zetels in de Tweede Kamer zou hebben.

Een andere mogelijkheid is dat VVD en CDA een minderheidskabinet vormen, waaraan de PVV gedoogsteun geeft. Volgens een peiling van Maurice de Hond zou 63 procent van het electoraat daar voorstander van zijn. Bij de kiezers van VVD, PVV en CDA is zelfs 80 procent daar vóór. Voor een combinatie van de drie partijen is 36 procent van de kiezers. Denkbaar is ook nog een VVD-PVV-kabinet met gedoogsteun van het CDA.

Zo'n minderheidskabinet zou zelf al helemaal geen plannen voor een kilometerheffing gaan ontwikkelen. De VVD is immers in elke combinatie de grootste en faliekant tegen de kilometerheffing. Als het CDA gedoogsteun zou geven aan een rechtse minderheidscombinatie, is nog wel mogelijk dat voorstanders van de heffing (met name PvdA, Groenlinks en D66) een initiatief tot invoering zouden nemen. Het CDA zou daaraan steun kunnen geven. Dan nog wordt invoering, zonder steun van het kabinet, in de komende regeerperiode bijzonder moeilijk.

Op andere punten lijkt een combinatie 'over rechts' niet kansloos. Het CDA verbond aan zijn deelname aan de informatiegesprekken de eis dat de PVV de geldende grondrechten (waaronder vrijheid van godsdienst) zal respecteren. Eerder had PVV-voorman Wilders op dit punt al tekenen van inschikkelijkheid getoond. Knelpunten liggen er wel op sociaal-economisch terrein, waar ook 'Paars Plus' van VVD, PvdA, GroenLinks en D66 over struikelde. Zo is de PVV tegenstander van verhoging van de pensioenleeftijd. Anders dan bij Paars Plus is de hypotheekrenteaftrek geen moeilijkheid. Geen van de drie partijen wil daaraan tornen.

Folkert Nicolai