'Het meest opvallend is dat er geen enkele container met elektronica is gemeten', zegt De Jong. 'Terwijl in die lading - je zou het niet verwachten - veel gassen worden aangetroffen. In een steekproef bij DHL werden onlangs bij een kwart van de containers met elektronica te hoge concentraties gassen aangetroffen. De representativiteit van het onderzoek staat daarmee ter discussie. Telefoons en TV's zijn een ongelooflijk belangrijk importproduct, en het is raar dat die niet in de steekproef zitten.'

'Een andere kanttekening is dat er geen containers zijn aangetroffen waarin meerdere gassen zaten. Daar heeft het rapport het niet over. Maar het komt in de praktijk wel veel voor.'

'Verder is de kwaliteit  van de metingen onduidelijk. Uit analyses van luchtmonsters door de Arbeidsinspectie is gebleken dat er vaak heel wat anders in een container zit dan de gasmeters ter plekke dachten. Dat is ook niet zo gek, want er zijn geen regels voor de opleiding van gasmeters en geen normen voor de apparatuur.'

'Je kunt in een cursus van een halve dag gasmeter worden. Of in drie dagen, dan heb je de beste cursus te pakken. Dat is volstrekt onvoldoende. Er worden ook geen ingangseisen gesteld aan deelnemers. Vroeger was het een hbo-plus opleiding van drie jaar. Het gaat ook om hele complexe materie.'

De apparatuur is ook verre van ideaal. 'Die is complex of onder de maat of beide. De overheid zou alles op alles moeten zetten om hier normen voor te ontwikkelen en fabrikanten te dwingen daar aan te voldoen.'

Alleen al in Rotterdam kwamen vorig jaar drie miljoen containers binnen. Als tien procent gevaarlijk gas zou bevatten, gaat het om 300 duizend containers. De Jong: '10, 20 of 30 procent maakt me niet zo veel uit. Uit alle onderzoeken blijkt dat er erg veel containers met een te hoge concentratie gassen binnenkomen. De regering neemt daaruit een steekproef. En de Arbeidsinspectie volstaat met telefonische opvolging van de probleemgevallen, waarbij men ervan uitgaat dat als er een protocol is, het bedrijf weet hoe men met het probleem moet omgaan. Daar geloof ik niks van, en ik denk dat een heleboel bedrijven dat kunnen bevestigen. Ik kom nog steeds bedrijven tegen die niks met het probleem doen. Op deze manier is de inspectie een lapmiddel.'

De vakbondsbestuurder begrijpt wel dat veel bedrijven het probleem niet aanpakken. 'Veel logistieke dienstverleners doen maar één dingetje in de hele keten, namelijk het afhandelen van de container. In contracten is precies vastgelegd wat ze moeten doen en hoeveel ze daarvoor betaald krijgen. Daarin zit vaak niet de mogelijkheid om veilig te werken. Het meten van een container kost tijd, en als er een probleem wordt gemeten kost dat nog meer tijd. Op overschrijding van termijnen staat vaak een boete in het contract.'

'In het tarief zit vaak geen ruimte om een gasmeting te betalen. Het is natuurlijk niet acceptabel dat een bedrijf de regels aan zijn laars lapt, maar ondernemers worden wel in een positie gebracht waarin ze geen kant op kunnen. De kosten voor een meting en eventuele ontgassing zouden automatisch bij de opdrachtgever moeten komen te liggen.'

De Jong vindt het overheidsbeleid onverantwoord. 'De overheid verzuimt ernstig zijn taak en plicht. De overheid moet de regels in dit speelveld bepalen, en dat doet ze niet. Een steekproef van 1.000 containers is volstrekt onvoldoende. Als je vaststelt dat tien procent van de containers een probleem heeft, en 2 procent een zeer ernstig probleem, dan neem je met deze aanpak nogal wat risico. Helemaal verontrustend vond ik de mededeling in het rapport dat 38 containers met te veel gif niet zijn gevolgd, omdat ze voor het buitenland bestemd bleken. Wonen daar geen mensen? Worden die containers daar niet geopend? Een hele wrange mededeling.'

Hoe zou het beleid er volgens hem moeten uitzien? 'Het bedrijfsleven moet de hele logistieke keten onder controle hebben. Pas als bedrijven een waterdichte garantie hebben dat hun fabrikanten geen verkeerde lijmen gebruiken, de producten goed laten uitdampen en geen gassen gebruiken, dan kun je volstaan met steekproeven. Tot die tijd moet je alle containers meten.'

De Jong pleit voor een meetmethode waarbij iemand met een eenvoudige cursus en eeen eenvoudig apparaat moet kunnen vaststellen of er een probleem is. Is het antwoord ja, dan moet een deskundige de container overnemen. 'Het probleem moet snel tot behapbare proporties worden teruggebracht. Want het gaat om enorm veel containers, niet alleen in Rotterdam maar ook in Antwerpen en Hamburg.'

Jan de Jong is een van de sprekers op het symposium over hoe om te gaan met gassen in containers dat Nieuwsblad Transport organiseert.