Tientallen mensen hebben hun fruit en groente uitgestald op tafeltjes bij een metrostation in Kiev. Het is het gebruikelijke straatbeeld in Oekraïne, waar bejaarden hun karige pensioenen aanvullen met de verkoop van producten uit eigen tuin. Druiven, frambozen, appels, paprika's en meloenen is het aanbod van het moment. Meloenen zijn al lastiger te vinden onder de straatverkopers.
Het seizoen loopt ten einde. Tegen deze achtergrond begint het persbezoek aan het distributiecentrum van Raben Ukraine twintig kilometer buiten Kiev. De Oekraïense tak van de Nederlandse Raben Group start per 1 oktober een nieuwe dienst: geconditioneerd groupagevervoer (2 tot 6 graden). Bijna twintig journalisten hebben zich verzameld in de ontvangstzaal van Raben. ‘Wij zorgen ervoor dat er alle dagen van het jaar vers fruit in de schappen ligt', zegt Boris Chroeslov, directeur van Raben Ukraine. Hij wijst op de schaaltjes met vers fruit die op de tafels staan. Wat voor ons de normaalste zaak van de wereld lijkt, is in Oekraïne bijzonder. Het aanbod van fruit en groente in de winkels was altijd sterk seizoensgebonden en is dit tot op grote hoogte nog steeds. Oekraïne was enkele jaren geleden een interessante investeringsmarkt voor avontuurlijke Nederlandse transportbedrijven. E. Van Wijk (Giessen) en Verhoeven Transport (Uden) hadden vergaande plannen zich in het Slavische land te vestigen. Van Wijk had vorig jaar april een nieuw distributiecentrum in WestOekraïne willen openen, deels opgezet met financiële steun van de Nederlandse overheid binnen het Programma Samenwerking Opkomende Markten (PSOM). De crisis gooide roet in het eten van veel Nederlandse transporteurs. Het internationale vervoer op Oekraïne, vooral groupage, stortte volledig in. Vooralsnog is van een wederopstanding geen sprake. Ad van Wijk, directeur van E. van Wijk: ‘Vooral de export vanuit Oekraïne is slecht: weinig stromen en zeer lage tarieven.' De opening van E. van Wijk's dc is tot nader order uitgesteld.
Sommige transportstromen onttrekken zich aan de malaise. ‘Mensen blijven toch eten', verklaart Niels Stolk waarom zijn bedrijf Cool Fresh International (CFI), dat in fruit handelt, zelfs in crisisjaar 2009 winst maakte in Oekraine. ‘Steeds meer productie wordt via de retail afgezet, steeds minder via de straatverkoop. Het kan maar een kant op: deze ontwikkeling zet zich voort. Meer retail betekent meer wensen naar vers.' Om op de vraag van retailers in te spelen, opende CFI midden september een koelwarehouse in Kiev. Dit warehouse wordt gerund samen met de Oekraïense partner Evroservis dat voordien al jaren afnemer van fruit van CFI was. Na de aanschaf van fruit zette de Oekraïense AGF-handelaar voorheen de producten gelijk door naar de supermarkten. In het nieuwe magazijn kunnen producten nu ook verpakt en omgepakt worden. Evroservis heeft eigen transportmiddelen en werkt met vaste charters.
Met het nieuwe koelmagazijn (3.200 vierkante meter) wordt de service flink verbeterd, aldus Stolk. Het ministerie van Economische Zaken subsidieerde het project, ook weer binnen het PSOM-programma, met zeven ton. De core business van CFI is het vermarkten van fruit. Stolk: ‘Maar een goede logistiek help hieraan mee.' Ook het Nederlandse ministerie van Economische Zaken verwacht dat de fruithandelaar uit Barendrecht haar activiteiten in Oekraïne kan uitbreiden. Raben doet eveneens goede zaken in Oekraïne. De mondiale recessie stelt het bedrijf in Oekraïne zelfs voor een luxe probleem. Veel subcontractors van het bedrijf gingen failliet. Rabendirecteur Ewald Raben over de telefoon vanuit Polen: ‘Vooral de kleinere spelers zijn tijdens de crisistijd gestopt. Ongeveer twintig procent van de vloot is verdwenen. Als de binnenlandse markt stijgt, kom je gelijk in de problemen, er is te weinig capaciteit.' Een en ander merkt Raben al in de tarieven: deze zijn de laatste weken met 7 à 8 procent gestegen.
Dit jaar opende Raben twee nieuwe vestigingen in Oekraïne, waarmee het totaal op acht komt, goed voor 50.000 vierkante meter opslagruimte. De groei van het bedrijf - dit jaar naar verwachting met 10 procent is volledig gebaseerd op binnenlandse distributie en logistiek. Tachtig procent van de werkzaamheden van Raben Ukraine bestaat uit binnenlandse logistieke dienstverlening. Het bedrijf rijdt maandelijks zo'n 90.000 pallets uit over het land, waarmee het tot de grootste spelers in Oekraïne behoort.
Raben Ukraine groeide vanaf 2003 - toen het de Oekraïense markt betrad - mee met internationale bedrijven die zich in Oekraïne vestigden, zoals Metro Cash and Carry, Heinz en Danone. Het Duitse Metro opende de laatste jaren 23 vestigingen in het land en nam Raben in de arm voor een groot deel van zijn logistiek. Met de crisistijd is de expansiedrift van internationale verladers licht verminderd, en hetzelfde geldt voor de bliksemgroei van Raben Ukraine van de beginjaren. Met het opzetten van een geconditioneerde groepagedienst probeert de logistiek dienstverlener nu ook kleinere partijen aan zich te binden. ‘Voorheen konden alleen volle vrachtwagens besteld worden, nu ook één pallet', aldus Raben Ukraine-directeur Chroeslov. Bovendien verandert ook de logistiek van winkelketens, vertelt Ewald Raben. ‘Er worden steeds meer eisen gesteld. Winkels willen steeds versere producten.' Waar een krop sla eerst een week in de winkel mocht liggen, moet hij nu binnen twee dagen weg zijn.' Meer vers, betekent frequentere kleinere ladingen. Groupage dus.
De nieuwe dienst van Raben bestaat uit twintig koelvrachtwagens die op vaste tijden tussen vijf vestigingen in Oekraïne op en neer pendelen. Hiervandaan worden ladingen met kleinere vracht- wagens naar afleveradressen in de regio uitgereden. De twintig vrachtwagens - Euro 3 trucks - komen van de Poolse tak van Raben. Raben beschikt in Kiev over 4.200 vierkante meter geconditioneerde opslagruimte. Op het gebied van gekoeld transport is er nog een wereld te winnen in Oekraïne. ‘Er zijn weinig Oekraïense bedrijven gespecialiseerd in koelvervoer, de kennis ontbreekt', vertelt Katerina Bassova, directeur van het Logistiek Platform Ukraine, een logistiek adviesbureau in Kiev. ‘En vooral in de regio's is een groot gebrek aan kwalitatieve dc's. De productie in Oekraïne groeit sneller dan de opslagmogelijkheden.'
Jerom Rozendaal