De meeste politieke partijen zijn bereid om de Nederlandse zeehavens te compenseren voor de vennootschapsbelasting die zij van Brussel moeten betalen.

Dat zeiden Kamerleden van CDA, D66, PvdA en VVD tijdens het Portalx verkiezingsdebat, georganiseerd door de Jong Havenvereniging in Rotterdam.

‘Aan wetgeving moet je je als Nederland gewoon houden, maar het punt is dat Havenbedrijf Rotterdam altijd een publieke rol voor zichzelf heeft gezien en veel dingen doet die bedrijfsmatig niet tot de kerntaken behoren, zoals investeringen in infrastructurele projecten’, zegt D66-Kamerlid Salima Belhaj, die op plek 14 van de kandidatenlijst staat. Ze verwees daarbij naar een motie die haar partij heeft ingediend. Daarin werd minister Melanie Schultz van Haegen verzocht uit te zoeken welke publieke taken de havenbeheerder uitvoert en in welke mate die kunnen worden afgestoten. ‘Dan kunnen we zeggen: “Oké, we betalen die 60 miljoen euro vennootschapsbelasting, maar de infrastructurele projecten moet het Rijk betalen.” Ik vind dat een prachtige suggestie.’

René Vrugt (CDA) noemt dat een ‘charmante gedachte’, maar voorziet moeilijkheden in de uitvoering daarvan. ‘Een andere weg is om iets te doen via de dividenduitkering’, zegt hij. Dat ligt volgens hem misschien ‘even lastig’ bij de minister van financiën, omdat politieke doelstellingen niet verweven mogen raken met staatsparticipaties, ‘maar toch denk ik dat daar de sleutels kunnen liggen’. 

PvdA-Kamerlid Duco Hoogland voelt daar niets voor. ‘De vennootschapsbelasting compenseren met dividend lijkt mij buitengewoon onverstandig. Dan krijg je politici  aan de knoppen van het havenbedrijf’, zegt hij. Op korte termijn kan het concurrentienadeel volgens hem worden opgevangen door extra geld voor infrastructuur beschikbaar te stellen, terwijl er op de lange termijn in Brussel geknokt blijft worden voor een gelijk speelveld voor de Europese havens.  

De Nederlandse zeehavens pleitten recent voor de oprichting van een Structuurfonds Zeehavens. Volgens de Branche Organisatie Zeehavens (BOZ) ‘herstelt een rijksbijdrage van 500 miljoen euro per jaar de concurrentiepositie met de buurlanden’.  

Op de vraag of dat een mogelijke oplossing is – ‘let’s outspend them’ – zei VVD-Kamerlid Mark Harbers volmondig nee. ‘Maar ik vind wel dat als de einduitkomst is dat die belasting betaald moet worden, we iets extra’s voor de haven moeten doen.’ Net als Hoogland vindt hij niet dat er aan de dividenduitkering ‘gerommeld’ moet worden. ‘De makkelijkste manier is om er voor te zorgen dat er meer geld voor infrastructuur naar deze regio gaat.’ 

Harbers ziet trouwens ook een positieve kant aan de vennootschapsbelasting. Die vormt namelijk een goede motivatie om nog eens goed door de kosten van het havenbedrijf heen te gaan. ‘Vaak hoor je bij semipublieke bedrijven dat het echt niet goedkoper kan. Toen er bezuinigd moest worden bij RET werd er gezegd dat dit alleen nog kon door de trams om half elf ’s avonds te stoppen. We hebben McKinsey erop losgelaten en toen bleek dat er meer tramritten mogelijk waren voor een besparing van 25 miljoen euro per jaar. De metro rijdt tien jaar later zelfs helemaal zonder subsidie.’

GroenLinks was als enige van de vijf aanwezige partijen tegen compensatiemaatregelen. Volgens Maya van der Steenhoven, die dit jaar voor het eerst op de verkiezingslijst staat, is het gevaar dat er een ‘race to the bottom’ ontstaat. ‘We moeten ervoor zorgen dat we een overheid hebben die ons aan de regels houdt zodat er een level playing field ontstaat’, zegt zij.

Gelijk speelveld

In de Nederlandse havens bestaat al jaren onvrede over de wijze waarop in België en Duitsland financiële steun aan de havens wordt verleend, maar het effenen van het speelveld blijkt een taaiere noot om te kraken dan werd gedacht. 

‘Toch is de basis dat we Brussel blijven aanspreken’, zegt Vrugt. ‘Er moet daar lef worden getoond. Er moeten objectieve neutrale maatstaven komen om die havens met elkaar te vergelijken, anders blijft het de ene lidstaat tegen de andere. Dat moet echt op korte termijn gaan gebeuren.’ Harbers sluit zich daar bij aan. ‘Een krachtige Europese Commissie zou niet tolereren dat het in verschillende lidstaten zo verschillend verloopt.’
Ondanks de sterke woorden heeft geen van de partijen de illusie de situatie in Brussel snel te kunnen veranderen. 

‘Ze zijn er in Brussel al eindeloos mee bezig’, zegt Harbers. ‘Dat komt omdat vanuit andere landen ook druk wordt uitgeoefend, en met name vanuit die buurlanden waar sprake is van verkapte staatssteun. Het is in Brussel gewoon echt nog te taai om dat gelijke speelveld eens voor elkaar te krijgen.’
Coalitiegenoot Hoogland laat eenzelfde geluid horen. ‘Ik kan gemakkelijk zeggen: Daar had Schultz harder voor moeten lopen, maar wij zijn Europa. Als je het met de andere landen niet voor elkaar krijgt, dan lukt iets ook niet. Dus het is ook ontzettend ingewikkeld.’

Het is juist vanwege dat stroperige proces dat de meeste partijen voor een bepaalde vorm van compensatie zijn, want in principe vinden alle partijen dat Nederland zich gewoon aan de regels moet houden en dat de haven dus belasting moet betalen. Die afdracht moet over dit jaar voor het eerst plaatsvinden. Wat dat betreft hebben de havens geluk dat er nu verkiezingen zijn.

‘Juist bij het sluiten van een regeerakkoord kan er worden geschoven tussen het lastenkader en het uitgavenkader’, zegt Harbers. ‘Als je ziet dat er door deze maatregel structureel meer belastinginkomsten zijn, kun je zeggen: Oké, dan verhogen we de uitgaven voor infrastructuur iets. Dus als de partijen hier het eens zijn en we zouden met elkaar aan de onderhandelingstafel komen, dan kan dit over een paar maanden geregeld zijn.’

Laatst gewijzigd: 22 februari 2017 13:12