De scheepvaart moet versneld haar roetuitstoot terugdringen om de rampzalige gevolgen voor het klimaat te stoppen. Dat is de boodschap van de film Sea Blind van Bernice Notenboom.

Als consumenten doorkrijgen wat op de oceanen gebeurt, zullen ze afrekenen met bedrijven die hun verantwoordelijkheid niet nemen, gelooft de klimaatjournaliste. Notenboom (1962) probeerde in 2014 over de Noordpool naar Canada te skiën, maar moest zich laten evacueren wegens onbetrouwbaar ijs. Een direct gevolg van klimaatverandering, constateerde ze. Het smelten van het poolijs biedt kansen op duizenden kilometers kortere transportroutes, maar is anderzijds een wereldwijde bedreiging door de zeespiegelstijging. De rol daarin van de scheepvaart, die door haar vervuilende karakter medeverantwoordelijk is, inspireerde haar tot een film die voert door schitterende Arctische gebieden en langs wetenschappers, reders en scheepvaartdeskundigen. Conclusie: met relatief eenvoudige middelen is enorme winst te boeken. 

Reders willen er pas aan als iedereen meedoet. 

Waarom de titel Sea Blind?
Omdat we blind zijn voor wat er gebeurt op zee. Van al onze producten wordt 90% vervoerd door zeeschepen. Maar die zijn ook verantwoordelijk voor 13% van alle roetuitstoot. De blinddoek moet af. 

Is dit een film tegen de scheepvaart?
Helemaal niet. In Sea Blind staat de containervaart centraal, omdat die bepalend is voor het wereldwijde goederentransport en dus onderdeel moet zijn van de oplossing. De scheepvaart kan de meest duurzame vorm van transport zijn, maar niet op de huidige manier. Want alles draait op stookolie, het afvalputje van de raffinaderij. Bij het verstoken van die vieze troep komt enorme rotzooi vrij. Belachelijk dat de scheepvaart nooit is aangepakt.

Hoezo niet? Je hebt emissienormen van de EU, regelgeving voor zwaveluitstoot...
Sinds 1 januari 2015 zijn er Sulphur Emission Control Area’s. Maar dat heeft tien jaar gekost en is lang niet genoeg. Over regulering van emissies in het poolgebied wordt al 23 jaar gedebatteerd. De Internationale Maritieme Organisatie is het belangrijkste orgaan dat ermee bezig is, maar zij kan alleen beslissen bij consensus van de 170 lidstaten. Dwarsliggers kunnen alles tegenhouden. Voor het autotransport zijn lang geleden oplossingen gevonden voor zwaveluitstoot en wegvervuiling. De klimaatconferentie in Parijs heeft nog eens onderstreept dat de scheepvaart niet langer de dans mag ontspringen. 

Je hebt voor je film veel deskundigen gesproken, van RIVM tot Lloyd’s Register. Wat was de grootste eyeopener?
Er waren er vele, maar de meest onbekende is misschien wel dat zwarte roet de grootste boosdoener is. Dat is maar drie weken in de atmos-feer en is makkelijk af te vangen. Tenminste, als je eerst zwavel uit brandstof verwijdert. En dat gebeurt dus niet, we blijven bunkerolie verstoken. Roet zorgt voor opwarming van de atmosfeer, maar ook voor sneller smelten van het ijs, omdat deeltjes die erop neerslaan warmte absorberen. De focus ligt nu sterk op terugdringing van CO2-uitstoot, terwijl terugdringing van roetuitstoot relatief eenvoudig is. Helaas is de scheepvaart oerconservatief.

Is dat gek? De investeringen zijn groot en de marges laag.
Dat is altijd het argument, maar grote flauwekul. De scheepvaart is ten opzichte van vliegtuig of vrachtauto feitelijk heel duurzaam: één megacontainerschip kan 117 miljoen schoenen vervoeren. Laagzwavelige diesels zijn twee maal duurder dan bunkerolie, maar reders willen er pas aan als iedereen meedoet. 

Begrijpelijk toch? Anders valt iedereen om die schoon gaat varen. 
Van dat denkpatroon moeten we af. De transportkosten van een paar schoenen zijn nu 25 cent. Als die stijgen naar 50 cent, kopen mensen die schoenen ook wel. 

Kiezen consumenten en verladers niet gewoon voor de laagste prijs?
Dat verandert. De consument wil geen plofkip meer en is bereid duurzame vis te eten met een viswijzer. Waarom straks geen label op producten waaruit blijkt dat ze met een schip op LNG of waterstof zijn getransporteerd? Het gaat om bewustwording, dat is het doel van deze film. Die vieze bunkerolie bedreigt het poolijs, en zorgt jaarlijks ook voor naar schatting 150.000 vroegtijdige sterfgevallen in Europa! Verladers willen best anders, maar er is nog niets op de markt voor de consument. Als je straks met een app producten kunt scannen op duurzaamheid, kan het snel gaan. Als reder moet je lef hebben en je duurzame aanpak als marketingstrategie gebruiken. Dan komen de consumenten vanzelf. Het is vijf voor twaalf, tijd dat de scheepvaart het oppakt.

Sea Blind wordt de komende maanden (gratis) geprojecteerd op containerschepen, silo’s, kranen, zeilen en terminals in havenlocaties om een zo groot mogelijk publiek te bereiken. Burgemeester Ahmed Aboutaleb sloeg Notenboom op 31 januari tot Ridder in de orde van Oranje Nassau bij de première van Sea Blind in Rotterdam.

Laatst gewijzigd: 03 februari 2016 10:50