Wachten op visie, niet op geld

Zowel de Nederlandse als Belgische overheden worden een gebrek aan visie op duurzame logistiek en groene mobiliteit verweten. Financiële middelen om duurzaamheid aan te moedigen zijn er wel.

In Nederland wemelt het van de subsidies en in België ondersteunt de overheid diverse projecten.

"De Nederlandse regering heeft geen visie op het gebied van duurzaamheid." Zo luidde de klacht van de oppositiepartijen, nadat zij vorig jaar het regeerakkoord van VVD en CDA er nog eens op hadden nageslagen en bleek dat het woordje 'duurzaam' daarin nauwelijks voorkwam. Ook van ondernemerskant kwam er kritiek. Consultant PricewaterhouseCoopers legde aan 213 Nederlandse directeuren en managers in de duurzame sector de vraag voor hoe groen zij het kabinetsbeleid vonden. Slechts 13% liet weten dat het regeerakkoord een 'duurzame ambitie' uitstraalt.

Een grote meerderheid mist bijvoorbeeld een consistent beleid voor duurzame energie. Het kabinet wil een tweede kerncentrale bouwen en zet ook het plan voor de bouw van kolencentrales door. Die centrales, overigens een erfenis van het kabinet-Balkenende IV, moeten dan wel verplicht biomassa gaan meestoken en de door hen geproduceerde CO2 moet worden afgevangen en in zee ondergronds opgeslagen. Maar daarmee blijft Nederland toch te veel leunen op fossiele brandstoffen, commentarieerde het dagblad Trouw. Van bijvoorbeeld windenergie lijkt het kabinet niets te willen weten, verwoordde de krant de klacht die niet alleen van de oppositie komt.De regering Rutte heeft wel aangekondigd een "Green Deal" met de samenleving te willen sluiten. Maar hoe dat maatschappelijk contract eruit moet zien, is nog onduidelijk. Inmiddels is staatssecretaris Joop Atsma van Infrastructuur en Milieu aan het werk gezet. Hij gaat, daartoe opgeroepen door de Tweede Kamer, een "uitgewerkte agenda voor duurzaamheid" opstellen.Hij moet "het duurzame potentieel in de samenleving aanboren en voor suggesties een actief beroep doen op wetenschappers, burgers, organisaties en bedrijven", zo luidde het in een Kamermotie. Daarmee is hij naar verwachting nog voor Prinsjesdag klaar. In zijn nota moet Atsma uitvoerig ingaan op de invoering van duurzame brandstoffen in het transport. Een Europese Richtlijn bepaalt immers dat tegen 2020 in alle lidstaten ten minste 10% van alle brandstoffen in het wegverkeer moet bestaan uit duurzaam geproduceerde alternatieven voor fossiele brandstoffen.

Terwijl de regering in Nederland nu dus zwoegt op een "groene visie", verstrekken overheden op flinke schaal subsidies om schoon verkeer en vervoer te bevorderen. Zo is een subsidieprogramma "Proeftuinen duurzame mobiliteit" opengesteld, gericht op terugdringing van de CO2-uitstoot, besparing op het gebruik van fossiele brandstof en stimulering van het gebruik van biogas en bijmenging van biobrandstof.

Wie van de subsidie wil meegenieten, moet wel ten minste drie voertuigen tegelijk aanschaffen, die op 'groengas', biogas of minimaal 10% bijgemengde groene brandstof kunnen rijden. Per voertuig ligt 3.000 euro subsidie te wachten met een maximum van één ton per project. Aanvragen kunnen worden ingediend voor eind dit jaar. Een addertje onder dit groene gras: "U komt niet in aanmerking als u vrachtvervoer voor rekening van derden uitvoert". Het Nederlandse beroepsvervoer wordt dus uitgesloten.Twee consortia van bedrijven in het wegtransport kregen elk een half miljoen euro subsidie onder het programma "Truck van de Toekomst". Visser Duiven, Sita Duiven, Rotra, Wim Bosman, Cornelissen Transport en BCTN schaffen 34 lng-vrachtwagens aan en nog eens 17 'dual fuel'-voertuigen. Op enkele bedrijfsterreinen verrijzen tankstations voor lng. De projecten zijn van overheidswege gestimuleerd door Arnhem en Nijmegen. Laatstgenoemde stad bracht ook 850.000 euro subsidie bij elkaar voor de ontwikkeling van een 'Groene Hub' en het gebruik van groente-, fruit- en tuinafval als brandstof.

Uit de pot "Truck van de Toekomst" kwam ook overheidssteun terecht bij het Volvo Hybride Consortium. Friese ondernemers kunnen sinds kort van de overheid in hun provincie subsidie ontvangen voor het rijden op 'groengas', dat uit mest en afval wordt gemaakt en voor de aanleg van vulpunten voor duurzame brandstoffen. Amsterdam werkt met verladers en vervoerders op basis van het proeftuinprogramma aan 'elektrisch vervoer'. Zo zijn er nog tal van andere regelingen, her en der in het land. Misschien zonder centrale visie, maar onder het motto: alle beetjes helpen.

Het Belgische beleid inzake logistiek wordt eveneens een gebrek aan visie verweten. Daarbovenop komt nog eens een grote mate van versnippering. De verbrokkeling is niet alleen een communautaire kwestie, maar heeft tevens te maken met de bevoegdheden van verschillende beleidsinstanties. Daardoor raken heel wat dossiers in het slop. Dat was onder meer het geval met de ecocombi's in Vlaanderen. Dit dossier zat ruim een jaar muurvast omdat de federale en regionale overheid (in casu Staatsecretaris van Transport Etienne Schouppe en Vlaams Mobiliteitsminister Hilde Crevits) voortdurend de hete aardappel aan elkaar doorgaven. Inmiddels heeft de MORA zijn advies aan de Vlaamse regering overgemaakt. De bevoegdheidsproblematiek en het ontbreken van een concrete visie baart de logistiek sector zorgen. Terwijl Vlaanderen tegen 2020 een Europese toppositie ambieert, boert de regio volgens een aantal bedrijfsleiders in snel tempo achteruit. Ivo Marechal, ceo van de Groep H. Essers, vindt dat in Vlaanderen voldoende middelen - ook financi�le - worden vrijgemaakt, maar dat de aanpak hopeloos versnipperd is. "Er zijn zoveel verschillende instanties die zich wel ergens bezighouden met logistiek. Dit leidt tot overlappingen maar ook tot hiaten. Er is een totaal gebrek aan efficiëntie", zei Marechal onlangs op een vergadering met andere logistieke topfiguren in de Commissie voor Mobiliteit van het Vlaams Parlement. De lijst van instellingen die met logistiek bezig zijn is lang: Flanders Logistics en Flanders Port Area in het kader van Vlaanderen In Actie (VIA), Steunpunt Goederenstromen, IPOL, Interpom Logistiek, de Provinciale Logistieke Platformen, VOKA Flanders Smart Hub, het Vlaams Instituut voor de Logistiek (VIL), het Vlaams Instituut voor de Mobiliteit, enz. Niet dat deze instanties geen goed werk verrichten, maar er heerst te veel een hokjesmentaliteit, vindt de Vlaamse logistieke top. Daarom gaat in logistieke kringen steeds meer stemmen op voor een overkoepelende aanpak. Zo zou er volgens Wouter De Geest van BASF één strategische raad moeten komen, die de activiteiten van Logistiek Vlaanderen op zich neemt, over de kabinetten en instellingen heen. Die raad moet ook een visie ontwikkelen op lange termijn, want die ontbreekt volgens de logistieke topmanagers in Vlaanderen.

Zo lang er geen overkoepelend orgaan is dat alles coördineert, moeten we het op het vlak van duurzaam transport stellen met de verwezenlijking van de diverse overheidsinstanties en initiatieven uit de privé. Zo zijn er de inspanningen die VOKA Flanders Smart Hub levert met de community 'Duurzame Logistiek'. Daarin worden logistiek en kenniseconomie samengebracht. Zo werden er onder meer sessies georganiseerd rond het bundelen van goederenstromen, nieuwe technologieën, elektrische voertuigen en modal shift.Ook het VIL timmert met zijn collectieve onderzoeksprojecten en vervolgtrajecten ijverig aan de weg van de duurzame logistiek. Te noteren zijn onder meer het VeLP+ project, waarbij een elektronisch communicatieplatform voor de opvolging van containers en hun inhoud is ontwikkeld, het onderzoeksproject Slow Logistics, het initiatief rond dal- en nachtdistributie en het 'e-commerce/e-fulfilment'-project om de e-commercemarkt duurzaam te versterken door efficiëntere logistieke oplossingen.

Een ander initiatief is dat van Hasselt waar het CityDepot is opgestart. Vanuit dit stadsdepot aan de rand van de stad worden goederen naar handelszaken in het centrum gebracht. De leveringen gebeuren met een elektrische vrachtwagen en een cargobike met elektromotor. Ook Antwerpen heeft plannen kenbaar gemaakt om de binnenstad met elektrische voertuigen te gaan bevoorraden vanuit een stedelijk distributiecentrum. Dit zou echter pas tegen 2015 operatief zijn.

Op vlak van duurzaam transport komen veel initiatieven van privé-ondernemingen. De winkelketens Colruyt en Delhaize zijn op dit vlak voorvechters. De twee ondernemingen nemen deel aan een project, dat wordt gesteund door Flanders Logistics, rond stille leveringen in de binnenstad. Colruyt is verder actief met het opzetten van een netwerk LNG-tankstations via dochteronderneming DATS24.

In Wallonië resorteert logistiek eveneens onder verschillende ministeries: Economische Zaken, Mobiliteit, Vorming, Onderzoek en Openbare Werken. Maar in tegenstelling tot Vlaanderen gaat Wallonië veel minder gebukt onder deze versnippering. Daar ligt het 'prioritaire actieplan voor de toekomst van Wallonië', beter bekend als het 'Marshallplan', aan de basis van een groot aantal samenwerkingsverbanden in de logistieke sector. Dit plan heeft bovendien geleid tot de oprichting van de competitiviteitspool Logistics in Wallonia dat innovatieprojecten op poten zet binnen ondernemingen. Volgens Bernard Piette, directeur van Logistics in Wallonië, is de grootste verdienste van het Marshallplan dat het de diverse logistieke spelers dichter bij elkaar heeft gebracht.