Wat en hoe: strafblad bij douane-overtreding

Vanaf 1 juli 2011 zal de Belastingdienst/Douane voor de afwikkeling van douane delicten een fiscale strafbeschikking opleggen en niet langer een fiscale transactie.

De overstap lijkt eenvoudig, maar de gevolgen zijn groot: schuldvaststelling, een strafblad en een risico op openbaarmaking. Marloes Lammers en Anke Feenstra, advocaten bij Hertoghs advocaten-belastingkundigen, geven uitleg:

Van fiscale transactie naar fiscale strafbeschikking
In artikel 68 en 69 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR) en artikel 10:5 van de Algemene douanewet (Adw) zijn de strafbepalingen voor het (opzettelijk) doen van onjuiste en/of onvolledige belastingaangiften opgenomen. De AWR bevat voor deze strafbare gedraging ook een bestuurlijke boete. Zodra een fiscaal strafrechtelijk onderzoek is afgerond, dient de officier van justitie of het Bestuur van ’s Rijks belastingen een beslissing te nemen over de al dan niet verdere vervolging. Tot 1 juli 2011 was één van de mogelijkheden het aanbieden van een fiscale transactie. Deze mogelijkheid komt te vervallen en zal worden vervangen door de fiscale strafbeschikking.

Karakter van de strafbeschikking
De fiscale strafbeschikking maakt onderdeel uit van de Wet OM-afdoening, die op 1 februari 2008 in werking is getreden. Deze wet maakt het mogelijk voor de officier van justitie en opsporingsambtenaren en straks ook voor het Bestuur van ’s Rijks belastingen om een aantal zaken, waarop een gevangenisstraf van maximaal zes jaar is gesteld, door middel van een strafbeschikking af te doen. Anders dan een transactie is een strafbeschikking een daad van vervolging en wordt deze aangemerkt als een straf. Indien de verdachte een strafbeschikking accepteert, komt zijn schuld daarmee vast te staan. Daarnaast bevat de Wet OM-afdoening een aantal bepalingen over de openbaarmaking van een strafbeschikking. Een derde kan de officier van justitie verzoeken om de strafbeschikking openbaar te maken. Bovendien kunnen bepaalde categorieën strafbeschikkingen bij algemene maatregel van bestuur (automatisch) openbaar worden gemaakt. Een dergelijke AMvB is overigens nog niet gepubliceerd. Tenslotte is bepaald dat een (fiscale) strafbeschikking, in tegenstelling tot een fiscale transactie, wordt aangemerkt als een justitieel gegeven. De strafbeschikking wordt derhalve gedurende een periode van dertig jaar in het justitieel documentatieregister vermeld. Een strafblad kan nadelige gevolgen hebben voor het verkrijgen van een verklaring omtrent gedrag, het preventief toezicht op rechtspersonen of in het kader van een BIBOB-onderzoek.

Rechtsbescherming
De verdachte hoeft een strafbeschikking niet klakkeloos te accepteren. Het Bestuur van ’s Rijks belastingen is verplicht om de verdachte te horen, indien men voornemens is een strafbeschikking met een geldboete van meer dan € 2.000 aan te bieden. Voor commune feiten is in dat geval ook bijstand van een raadman voorgeschreven, voor een fiscale strafbeschikking geldt die verplichting niet. Indien de strafbeschikking na afloop van het hoorgesprek toch wordt opgelegd, kan de verdachte binnen veertien dagen verzet aantekenen op het parket van de officier van justitie. De officier van justitie kan vervolgens besluiten om de strafbeschikking in te trekken of te wijzigen. Indien de officier van justitie van mening is dat de strafbeschikking in stand moet blijven, dan wordt de zaak alsnog voorgelegd aan de strafrechter. Van belang hierbij is nog dat als de verdachte het niet eens is met de strafbeschikking hij hieraan niet vrijwillig voldoet, bijvoorbeeld door de geldboete alvast te betalen en pas daarna verzet aan te tekenen. De vrijwillige voldoening verhindert namelijk het instellen van verzet.

Speciale aandacht voor douanezaken
Met name in douanezaken heeft de invoering van de fiscale strafbeschikking naar ons idee grote gevolgen. Anders dan de AWR bevat de Adw geen aparte boetebepaling voor het (opzettelijk) onjuist en/of onvolledig doen van douaneaangiften. Indien de douane een dergelijk strafbaar feit constateert, kan de douane niet kiezen voor een boete, maar is voor de vervolging aangewezen op de keuze tussen een fiscale strafbeschikking of een openbare terechtzitting. Indien de fiscale strafbeschikking wordt ingevoerd, zijn de gevolgen derhalve groot: schuldvaststelling, strafblad en openbaarmaking.

Marloes Lammers & Anke Feenstra
advocaten bij Hertoghs advocaten-belastingkundigen