De geplande uitdieping van de vaargeul in de Elbe naar de haven van Hamburg loopt opnieuw vertraging op, mogelijk voor jaren.

Het federale gerechtshof in Leipzig, de hoogste Duitse bestuursrechter, heeft het plan in zijn huidige vorm om de gegarandeerde diepgang met een meter te vergroten donderdag ‘onwettig’ en ‘onuitvoerbaar’ genoemd en daarmee de milieubeweging in het gelijk gesteld. Die stelde dat het ecosysteem van de rivier door de nieuwe uitdieping onherstelbare schade zou oplopen.

De uitspraak, waarna reikhalzend werd uitgekeken, is hard aangekomen in de Noord-Duitse havenstad. Het aandeel Hamburger Hafen und Logistik AG (HHLA) verloor binnen een paar minuten 13% van zijn waarde, al trok de koers in de loop van de dag weer wat aan. Voorzitter Fritz Horst Melsheimer van de kamer van Koophandel zei dat ‘deze vijftien jaar durende worsteling bewijst dat de Duitse ruimtelijke ordening hervormd moet worden’.

Ook de woordvoerders van de meeste politieke partijen reageerden teleurgesteld, maar wezen erop dat de rechter het plan als zodanig niet vernietigd heeft. ‘Er is geen twijfel mogelijk dat die vaarwegaanpassing er uiteindelijk komt’, aldus de partijloze senator Frank Horch.

Maar daartoe zal de haven zijn plannen opnieuw moeten aanpassen en betrokkenen denken dat dat proces zomaar twee jaar in beslag kan nemen. Zo zal het gebied waar de bedreigde Schierlings watervenkel voorkomt, uitgebreid moeten worden. De rechter was het met de milieupartijen BUND en Nabu eens dat die plant, die alleen in het Elbe-gebied groeit en al op de rode lijst staat, volledig zou kunnen verdwijnen door het uitdiepen van de rivier.

Het besluit van de rechter betekent een verdere aantasting van de positie van Hamburg als containerhaven. Containerschepen vanaf ongeveer 10.000 teu moeten nu wachten op hoog water om de ongeveer 130 kilometer landinwaarts gelegen haven te kunnen bereiken. De introductie van steeds meer schepen tot rond de 20.000 teu betekent dat reders steeds vaker en langer zullen moeten wachten en daarom een deel van hun volumes naar andere havens zullen verleggen.

Doelstelling van het verdiepingsprogramma is dat de Hamburgse haven getijde-onafhankelijk bereikbaar wordt voor schepen met een diepgang tot 13,5 meter. Schepen die tot 14,5 meter steken kunnen 'op de vloedgolf’ naar binnen. Die moeten eerst op hoogwater wachten en zijn dus getijde-afhankelijk.  De werkelijk waterdiepte bij ‘dood tij’ is dan ongeveer 17,3 meter minimaal. Die paar meter ‘kielspeling’ is nodig om het schip manoeuvreerbaar te houden.

Te verwachten valt dat niet alleen Rotterdam en Antwerpen, maar ook het opkomende Gdansk daarvan zullen profiteren. Hamburg heeft het afgelopen decennium al veel marktaandeel aan met name Rotterdam verloren. Rond 2006 was de Hamburg Rotterdam dicht genaderd als grootste Europese containerhaven en maakte de Duitsers zich op voor een greep naar de macht.

In 2009 en 2010 raakte de haven echter bijna een kwart van zijn containervolume kwijt, onder meer door een trage reactie op de bankencrisis van 2008. Sindsdien is de haven teruggevallen naar de derde plaats, achter Rotterdam en het sterk gegroeide Antwerpen, en is de haven nog steeds niet terug op het niveau van voor 2009. De Elbeverdieping had dat tij moeten keren, maar die inhaalslag blijft dus voorlopig uit.

Laatst gewijzigd: 10 februari 2017 10:36